हरितालिका तीज नेपाली समाजको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको पर्व हो । हिन्दू परम्पराअनुसार तीजलाई पौराणिक कथासँग जोडेर व्याख्या गरिन्छ । देवी पार्वतीले भगवान् महादेवलाई पति स्वरूप पाउन निरन्तर कठोर व्रत र साधना गरेको कथाले तीजलाई “भक्तिको पर्व“ बनाएको छ । तीजको उपवासलाई आत्मसंयम, श्रद्धा र आस्थासँग जोडेर बुझिन्छ, जसले परिवारको सुख, दीर्घायु र वैवाहिक जीवनको पवित्रतालाई बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ ।

तर समय बदलिँदै जाँदा तीज केवल धार्मिक व्रत मात्र नभई सामाजिक तथा सांस्कृतिक उत्सवको रूपमा पनि स्थापित भएको छ । आज तीजले महिलाहरूलाई भेटघाट, उत्सव र आधुनिकताको आत्मविश्वास प्रदर्शन गर्ने अवसर दिएको छ । गीत, संगीत, नाचगान र सामूहिक खुशी बाँड्ने माध्यम बनेको छ । विगतमा घर–आँगनभित्र सीमित हुने महिलाहरू आज तीजमार्फत सामाजिक, राजनीतिक र आर्थिक हक अधिकारका विषयमा आवाज उठाउन थालेका छन् ।

तर आधुनिकतासँगै चुनौतीहरू पनि देखिएका छन् । भड्किलो खर्च, देखावटी प्रतिस्पर्धा, महँगो पोशाक र होटल संस्कृतिले तीजको वास्तविक भावनालाई ओझेल पार्ने खतरा बढाएको छ । कतिपय अवस्थामा तीज मनोरञ्जनको नाममा मौलिक संस्कृतिको क्षरण गर्ने माध्यम पनि बन्दै गएको छ ।

हामीलाई सम्झन जरुरी छ — तीजको मूल भावना संयम, श्रद्धा, पवित्रता र सामूहिकता हो । आधुनिक समयले दिएको स्वतन्त्रता, आत्मविश्वास र सामाजिक चेतना स्वागतयोग्य छ । तर त्यो पौराणिक आस्था र संस्कृतिको मूल आधारसँग विचलित हुनु हुँदैन ।

यसैले, तीजलाई न त केवल अन्धविश्वासको बोझमा सीमित गर्नु पर्नेछ, न त केवल देखावटी आधुनिकतामा विलय गराउनु पर्नेछ । बरु पौराणिक विश्वास र आधुनिक चेतनाको सन्तुलनमा तीजलाई मनाउन सक्दा मात्र यो पर्व हाम्रो समाज र संस्कृतिको पहिचान जोगाउने शक्ति बन्न सक्छ ।

तीजको शुभ अवसरमा सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ दिदीबहिनीहरूमा शुभकामना व्यक्त गर्दछौं ।
– हाम्रो पहुँच डटकम