जाजरकोट ।  जाजरकाेट यतिबेला चुनावी सरगर्मीले तातेको छ । यसपटकको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन सामान्य प्रतिस्पर्धा होइन—यो पुरानो राजनीतिक विरासत जोगाउने र नयाँ विकल्प स्थापित गर्नेबीचको प्रतिष्ठाको लडाइँ बनेको छ ।

मुख्य प्रतिस्पर्धा तीन दलबीच केन्द्रित देखिन्छ—

शक्तिबहादुर बस्नेत (नेकपा)

डम्बरबहादुर सिंह (नेकपा एमाले)

खडकबहादुर बुढा (नेपाली कांग्रेस)

तर मैदानमा चौथो शक्तिका रूपमा राघव कार्की (रास्वपा) को उपस्थितिले चुनावी अंकगणित झनै रोचक बनेको छ ।

एकछत्र पकड जोगाउने चुनौती

२०६४ सालदेखि जाजरकोटको संघीय राजनीतिमा तत्कालीन माओवादी केन्द्र हुँदै हालको नेकपाले निरन्तर पकड जमाउँदै आएको छ । ‘ताप र राप’ को लहरमा २०६४ मा दुवै निर्वाचन क्षेत्र जितेको माओवादीको विरासत बोकेर शक्तिबहादुर बस्नेत २०७० सालदेखि निरन्तर संसदमा छन् ।

२०७४ मा ३२ हजार २८१ मत र २०७९ मा ३४ हजार १५१ मतसहित विजयी बस्नेत चौथोपटक मैदानमा छन् । उर्जा, वन तथा वातावरण र गृहमन्त्रीसमेत भइसकेका उनी विकास र पहुँचको राजनीतिलाई आफ्नो मुख्य बल ठान्छन् ।

उनको दाबी छ—“जाजरकोटको विकास अधुरो छ, सुरु गरेका आयोजना पूरा गर्न फेरि उम्मेदवारी दिएको हुँ।”

तर लामो समय एउटै अनुहारले प्रतिनिधित्व गरेपछि ‘अब परिवर्तन चाहिन्छ’ भन्ने आवाज बलियो बन्दै गएको छ । यही असन्तुष्टि उनको ‘अपराजेय’ छविका लागि मुख्य चुनौती बनेको छ ।

एमालेको बदला र पुनरागमनको प्रयास

नेकपा एमालेले केन्द्रीय सदस्य डम्बरबहादुर सिंहलाई अघि सारेको छ । २०५६ सालमा शिक्षक पेशा त्यागेर राजनीतिमा आएका सिंह संगठन निर्माण र कार्यकर्तामाझ सक्रिय नेताका रूपमा चिनिन्छन् ।

२०७० सालमा शक्तिबहादुरसँग करिब ५ सय मतले पराजित भएका सिंह यसपटक त्यो हारको बदला लिने मनस्थितिमा छन् ।

उनको एजेण्डा स्पष्ट छ—“सुशासन, विकास र समृद्धि।”
एमालेले विगतका जनप्रिय कार्यक्रम र बलियो संगठनलाई जितको आधार मानिरहेको छ ।

कांग्रेसको नयाँ अनुहार, युवा दाबी

नेपाली कांग्रेसले पहिलोपटक युवा नेता खडकबहादुर बुढालाई उम्मेदवार बनाएको छ । नेविसंघ पृष्ठभूमिका बुढा २०६४ मा भेरी ज्ञानोदय बहुमुखी क्याम्पसका स्ववियू सभापति थिए । हाल जिल्ला उपसभापति रहेका उनी आफूलाई जेन–जी पुस्ताको प्रतिनिधि आवाजका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन् ।

उनको भनाइ—“हिजो, आज र भोलिको जाजरकोटको रोडम्याप मेरो उम्मेदवारी हो।”

२०७९ को समानुपातिक मत परिणाममा कांग्रेस २२ हजार ९३४ मतसहित पहिलो स्थानमा थियो । यही आधारमा कांग्रेसले यसपटक परिवर्तन सम्भव रहेको आँकलन गरिरहेको छ ।

रास्वपाको ‘साइलेंट’ प्रभाव

देशभर देखिएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको प्रभाव जाजरकोटमा पनि अनुभूति हुन थालेको छ । युवा मतदाता, वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका समूह र पुराना दलप्रति असन्तुष्ट मतदाताहरू रास्वपातर्फ आकर्षित देखिन्छन् ।

ठूलो संगठन नभए पनि “परिवर्तन चाहने मत” तान्ने सम्भावना रहेको आकलन छ । यसले मुख्य दलहरूको अंकगणित बिगार्न सक्छ ।

अंकगणित के भन्छ ?

२०७९ को दलगत समानुपातिक मत परिणाम:

कांग्रेस – २२,९३४

एमाले – १९,७४९

माओवादी केन्द्र – १४,४१२

एकीकृत समाजवादी – ७८६

अहिले माओवादी केन्द्र र एकीकृत समाजवादी एक भइसकेका छन् ।

जिल्लामा १,०७,०९१ मतदाता छन् । ८८ मतदानस्थल र १४६ मतदान केन्द्र कायम छन् ।

७ स्थानीय तहमध्ये प्रमुख/अध्यक्षमा कांग्रेस ३, एमाले ३ र नेकपा १ मा सीमित छन् । यसले शक्ति सन्तुलन पहिलेभन्दा धेरै विभाजित भएको संकेत गर्छ ।

प्रतिष्ठाको चुनाव

यो चुनाव शक्तिबहादुर बस्नेतका लागि गढ जोगाउने लडाइँ हो । एमाले र कांग्रेसका लागि सत्ता उल्ट्याउने अवसर । रास्वपाका लागि असन्तुष्ट मत समेट्दै नयाँ राजनीति स्थापित गर्ने मौका । जाजरकोटमा यसपटक चुनाव जित–हार मात्र होइन, परिवर्तनको सन्देश कति बलियो हुन्छ भन्ने परीक्षासमेत हो । अब सबैको नजर मतगणनातर्फ छ—जाजरकोटले निरन्तरता रोज्छ कि परिवर्तन ? फैसला मतदाताको हातमा छ ।