राष्ट्रको औपचारिक सीमाभित्र स्पष्ट रूपमा चिनिएको भूभाग हुनु र राष्ट्रिय विकासको मूल प्रवाहमा समान रूपमा समेटिनु एउटै कुरा होइन । जाजरकोट यसको ज्वलन्त उदाहरण हो । कागजको नक्सामा यसको रेखा कोरिएको छ, प्रशासनिक संरचनामा यसको नाम अंकित छ, तर विकासको योजनागत प्राथमिकतामा यसको उपस्थिति अझै पर्याप्त रूपमा अनुभूत हुन सकेको छैन ।

भूगोलले पहिचान दिन्छ, तर दृष्टिकोणले भविष्य बनाउँछ । जब राज्यको दृष्टि सहर केन्द्रित हुन्छ, तब दुर्गम भूभागहरू तथ्यांकमा सीमित हुन्छन् । विकासका सूचकहरूमा पछाडि पर्नु नियति होइन, यो प्राथमिकताको परिणाम हो । जाजरकोटको प्रश्न यही प्राथमिकताको पुनर्समीक्षासँग जोडिएको छ ।

विकास सडकको लम्बाइ मात्र होइन, यो अवसरको पहुँच हो । विकास भवनहरूको उचाइ मात्र होइन, यो नागरिकको जीवनस्तरको उचाइ हो । विकास बजेटको आकार मात्र होइन, यो वितरणको न्याय हो । जबसम्म यी आधारभूत तत्वहरू सन्तुलित हुँदैनन्, तबसम्म नक्सामा देखिने उपस्थिति जीवनको यथार्थमा रूपान्तरण हुँदैन ।

जाजरकोटको भूगोल चुनौतीपूर्ण छ, तर सम्भावनाहीन छैन । प्राकृतिक स्रोत, सांस्कृतिक मौलिकता, श्रमशील जनशक्ति र सामाजिक ऐक्यबद्धता यसको शक्ति हुन् । यिनलाई योजनाबद्ध ढङ्गले परिचालन गर्न सकियो भने यही भूभाग विकासको नयाँ नमूना बन्न सक्छ । त्यसका लागि आवश्यक छ दुरदृष्टियुक्त नेतृत्व, पारदर्शी शासन र उत्तरदायी नीति निर्माण ।

राज्यले समावेशी विकासको अवधारणा दस्तावेजमा मात्र होइन, व्यवहारमा उतार्नुपर्छ । शिक्षा र स्वास्थ्यमा गुणस्तरीय पहुँच, पूर्वाधारमा दीर्घकालीन लगानी, कृषि र पर्यटनमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग, उद्यमशीलतामा प्रोत्साहन र स्थानीय क्षमताको सशक्तिकरण बिना सन्तुलित विकास सम्भव छैन ।

विकासको नक्सा राजधानीका सडक र भवनले भरिनु हुँदैन । त्यो नक्सा तब पूर्ण हुन्छ जब जाजरकोटजस्ता भूभागका नागरिकले समान अवसर, सम्मान र सम्भावनाको अनुभूति गर्न सक्छन् । राष्ट्रको समृद्धि त्यतिबेला सार्थक हुन्छ जब परिधिमा रहेका क्षेत्रहरू केन्द्रसँग समान गतिमा अघि बढ्छन् ।

अब समय आएको छ कागजी उपस्थितिलाई वास्तविक प्रगतिमा रूपान्तरण गर्ने । जाजरकोटलाई विकासको नक्सामा सम्मानजनक स्थान दिनु क्षेत्रीय आवश्यकता मात्र होइन, यो राष्ट्रिय दायित्व हो । जब राज्यको दृष्टि न्यायपूर्ण हुन्छ, तब नक्साका सबै रेखाहरू अर्थपूर्ण बन्छन् र प्रत्येक भूभाग राष्ट्रनिर्माणको यात्रामा समान सहभागी हुन्छ ।